Τα τρία είδη φίλων και ποιους αξίζει να έχουμε στη ζωή μας

Τα τρία είδη φίλων και ποιους αξίζει να έχουμε στη ζωή μας

Στην αρχαία Ελλάδα, η φιλία αντιμετωπιζόταν ως κάτι ιερό και κατ’ επέκταση πολύτιμο, ενώ πολύ συχνά υπερίσχυε των οικογενειακών δεσμών. Σύμφωνα με τον φιλόσοφο Αριστοτέλη «η φιλία είναι ένα είδος αρετής ή τουλάχιστον συνυφασμένη με την αρετή» και η  αξία της είναι μεγάλη, καθώς αποτελεί μία από τις πραγματικές χαρές της ζωής.  Ο ίδιος υποστήριξε πως η φιλία «είναι εντελώς απαραίτητη για τη ζωή», ωστόσο, δεν αναφερόταν στην φιλία μόνο με την έννοια που έχει κυριαρχήσει σήμερα, αλλά με μία ευρύτερη έννοια που αντανακλά την κάθε αμοιβαία έλξη ανάμεσα σε δύο άτομα και συμπεριλαμβάνει όλες τις οικογενειακές και συντροφικές σχέσεις. Περιγράφει τα πρόσωπα που συνδέονται συναισθηματικά μεταξύ τους και συνδυάζει την αμοιβαιότητα, την αγάπη και τη στοργή. Ο Αριστοτέλης αναφέρει στα Ηθικά Ευδήμεια πως «όποιος αγαπιέται είναι αγαπητός  (φίλον) σε αυτόν που αγαπά, αλλά αυτός που αγαπά και που αγαπιέται είναι φίλος». Πίστευε μάλιστα πως για να κάνει κανείς φίλους πρέπει πρώτα να αγαπήσει τον εαυτό του, ώστε να μπορέσει να αγαπήσει και τους άλλους , καθώς ο φίλος είναι «ο άλλος σου εαυτός» .

Στη Νικομάχεια Ηθική διακρίνει τρία είδη φιλίας: τη φιλία για τη χρησιμότητα (διὰ τὸ χρήσιμον), τη φιλία για την ευχαρίστηση (διὰ τὸ ἡδύ) και τη φιλία για την αρετή (διὰ τὸ ἀγαθόν). Τα δυο πρώτα είδη αναφέρει ότι  βασίζονται περισσότερο στη σύμπτωση, παρά στην πρόθεση. Σε αυτές τις περιπτώσεις το πρόσωπο που αγαπιέται, δεν αγαπιέται επειδή είναι αυτό που είναι, αλλά επειδή εξασφαλίζει σε αυτόν που το αγαπάει κάποιο αγαθό ή κάποια ευχαρίστηση. Το εύθραυστο της διάρκειάς τους είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό, ακριβώς επειδή η αγάπη που τις υποκινεί κρίνεται ασταθής. Όταν επομένως οι λόγοι που δημιούργησαν τις εν λόγω φιλικές σχέσεις παύσουν να υφίστανται, τότε και οι φιλίες διαλύονται.

  • Φιλία χρησιμότητας/ ωφελιμότητας: δεν αντανακλά αληθινά φιλικά συναισθήματα, αλλά τα άτομα τείνουν να διατηρούν τη σχέση τους γιατί αποκομίζουν οφέλη (π.χ. φιλία συναδέλφων, οι οποίοι έχουν αμοιβαία οφέλη και παύουν να κάνουν παρέα, όταν παύουν να δουλεύουν μαζί). Αυτή η σχέση συναντάται πιο συχνά σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.
  • φιλία ευχαρίστησης/ απόλαυσης: η πηγή αυτού του είδους φιλίας είναι πιο συναισθηματική, αλλά συνήθως κρατάει λιγότερο. Αυτό το είδος φιλίας είναι πιο συνηθισμένο σε νεαρότερες ηλικίες και συναντάται ανάμεσα σε συμμαθητές, συμφοιτητές και συναθλητές. Όταν πλέον κάποιος μεγαλώσει, ωριμάσει ή αλλάξει ενδιαφέροντα τότε σταματάει και η απόλαυση και κατά επέκταση, η φιλία.

Ο Αριστοτέλης πίστευε πως για να ζήσει κάποιος μια ευτυχισμένη ζωή, χρειάζεται μια πραγματική φιλία, την οποία και αποκαλούσε  φιλία της αρετής και του αγαθού. Αυτό το είδος φιλίας βασίζεται στην κοινή εκτίμηση των αρετών και των ιδανικών, «γιατί οι άνθρωποι αυτοί θέλουν με τον ίδιο τρόπο ο ένας το καλό του άλλου, και μόνο για το λόγο ότι είναι άνθρωποι αγαθοί, και αγαθοί καθεαυτούς». Η φιλία, στην τέλεια εκδοχή της, ενέχει στον μέγιστο βαθμό τον αλτρουισμό, και στον ελάχιστο βαθμό ένα είδος εγωισμού, για να κρατιέται. Η φιλία αυτή  είναι εξάλλου δευτερογενώς και ωφέλιμη και απολαυστική, συμπυκνώνοντας και τα δύο κατώτερα είδη φιλίας. Συνήθως, διατηρείται μέχρι τέλους, αλλά για τη δημιουργία της απαιτείται χρόνος και εμπιστοσύνη ανάμεσα στα μέλη της, ενώ φαίνεται ότι είναι το είδος φιλίας που αναπτύσσεται ανάμεσα στα άτομα που αντιμετώπισαν και ξεπέρασαν μαζί τις ίδιες δυσκολίες.

«Με όλα αυτά να τα έχουμε δεχτεί, καταλήγουμε πια –υποχρεωτικά– στο ότι φίλος είναι αυτός που χαίρεται με τα καλά και λυπάται με τα δυσάρεστα που συμβαίνουν στον φίλο του – και αυτό όχι για κανένα άλλο λόγο παρά μόνο για χάρη εκείνου»

(Αριστοτέλης Ρητορική, Β, 1380b 35-1381a 10)

 

filoi aristoteloi


Το psygrams.com σέβεται την ιδιωτικότητά σας

Επιβεβαιώστε εάν αποδέχεστε την παρακολούθηση του Google Analytics. Μπορείτε επίσης να απορρίψετε την παρακολούθηση, ώστε να μπορείτε να συνεχίσετε να επισκέπτεστε τον ιστότοπό μας χωρίς να αποστέλλονται δεδομένα στο Google Analytics.